Wat is een landras?

Wilde cannabisplanten op een helling boven rijstterrassen
Wilde cannabis in Uttarakhand, India. Foto: Yann Forget · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Landrassen zijn voor mij het hart van de cannabisgeschiedenis: planten die generaties lang in één bepaalde regio zijn gekweekt en doorgegeven – lang voordat er zaadbanken en kruisingshypes bestonden. Maar wat is een landras precies, en hoe herken je een echt landras?

De definitie

‘Landras’ is geen cannabisbegrip, maar komt uit de plantenveredeling in het algemeen – er zijn ook landrassen van tarwe, maïs en tomaten. Een veelgeciteerde werkdefinitie luidt in de kern:

Een landras is een dynamische populatie van een cultuurplant met een historische oorsprong en een eigen identiteit die geen formele veredeling heeft ondergaan – en die vaak genetisch divers, lokaal aangepast en verbonden met traditionele landbouwsystemen is.[1]

Het woord ‘vaak’ is belangrijk: de auteurs benadrukken dat niet elk landras aan alle criteria tegelijk hoeft te voldoen.[1] Het begrip is lange tijd op verschillende manieren gedefinieerd.[5] goed onderbouwd

Hoe landrassen zijn ontstaan

Groot handvormig cannabisblad buiten
Cannabisblad uit de regio Ketama, Marokko. Foto: GuHKS · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Een grote genoomstudie met 110 monsters van over de hele wereld concludeerde dat cannabis voor het eerst in het vroege neolithicum in Oost-Azië werd gedomesticeerd. Volgens de studie stammen alle huidige hennep- en drugsrassen af van een gemeenschappelijke oorspronkelijke genenpool die vandaag nog wordt vertegenwoordigd door verwilderde planten en landrassen in China.[2] onderzoek in beweging

Van daaruit verspreidden mensen de plant over duizenden jaren. In elke regio selecteerden boeren generaties lang de planten die het best bij hun doelen en hun klimaat pasten. Hoe sterk geografie, klimaat en traditionele praktijk een landras vormen, toont een studie van 145 Iraanse landrasaccessies: de onderzoekers vonden drie genetisch verschillende groepen die juist door deze factoren waren gevormd.[6]

Landras versus moderne hybriden en polyhybriden

LandrasModerne hybriden / ‘polyhybriden’
Ontstaangeneraties lang lokaal geselecteerd, zonder formele veredeling[1]gerichte kruisingen, vaak uit veel verschillende lijnen
Herkomstduidelijk toe te wijzen aan één regio[1]mix van genetica van verschillende herkomst[3]
Diversiteitvaak genetisch divers binnen de populatie[1]geselecteerd op bepaalde eigenschappen
Aanpassingvaak aangepast aan het klimaat van herkomst[1]vaak veredeld voor binnenomstandigheden[1][3]

Overigens is ‘polyhybride’ geen wetenschappelijke term, maar kwekersjargon voor rassen waarin heel veel lijnen door elkaar zijn gekruist. Volgens McPartland zijn kruisingen inmiddels zo alomtegenwoordig dat ze de verschillen tussen de oorspronkelijke populaties grotendeels hebben uitgewist.[3] Meer over de begrippen in het artikel Sativa, indica en hybriden.

Waarom landrassen belangrijk zijn voor genetische diversiteit

Goed onderbouwd

  • In het algemeen zit een groot deel van de genetische diversiteit van cultuurgewassen in traditionele rassen – en die worden vooral bedreigd doordat ze worden verdrongen door uniforme moderne rassen.[1]
  • Voor cannabis bestaan nog nauwelijks openbare genenbanken. Experts pleiten ervoor landrassen en oorspronkelijke populaties gericht te verzamelen, te behouden en te onderzoeken.[4]

Voorlopig / open

  • Landrassen gelden als waardevolle bron van nieuwe eigenschappen; de Iraanse studie ziet groot potentieel voor de veredeling.[6] Hoeveel van deze diversiteit wereldwijd al verloren is gegaan, valt door het ontbreken van systematische collecties nauwelijks te kwantificeren.[4]

Het probleem: is het een landras als het erop staat?

Volgens McPartland waren onvermengde planten van Indiase herkomst en Afghaanse landrassen al meer dan 30 jaar geleden moeilijk te krijgen.[3] Bovendien vond een genetische studie dat rasnamen vaak geen betekenisvolle genetische identiteit weerspiegelen.[7] Een regionale naam op een zaadverpakking is dus nog geen bewijs voor een echt, onvermengd landras.

Hempey
Hempey's feitencheck

‘Landras’ is geen beschermde term op zaadverpakkingen. Zonder informatie over de herkomst – waar, wanneer en hoe verzameld, hoe sindsdien vermeerderd – valt de echtheid niet te beoordelen. En zelfs een echt landras verandert als het generaties lang ver van huis wordt vermeerderd of met andere planten kruist. When propagated outside their region of origin (ex situ), the loss of native selection pressures (climate, altitude, soil, UV light) and small population sizes rapidly cause genetic drift and adaptation to the new environment within just a few generations (Camacho Villa et al. 2005; Clarke & Merlin 2013; Small 2015; Casañas et al. 2017).[1][3][9]

Juridische opmerking (Duitsland): voor privéteelt mogen cannabiszaden alleen uit EU-lidstaten worden ingevoerd (§ 4 lid 2 KCanG).[8] Zaden rechtstreeks meenemen of bestellen uit de landen van herkomst van veel landrassen is voor de thuisteelt in Duitsland dus niet toegestaan – en in veel van die landen is cannabis zelf illegaal.

My experience

Hempey
Why Landraces Are the Heart of Cannabis Botany for Me

My motto has always been: “Understand nature, then copy nature” (Kapier die Natur, dann kopier die Natur). While modern commercial hybrids are bred for uniform indoor tents, traditional landraces showcase how nature shaped cannabis across millennia – from high-altitude Hindu Kush valleys to tropical Southeast Asia and Africa.

For me, the high is secondary; preserving this genetic heritage, its unique terpene profiles and its ethnobotanical history is what makes landraces so special.

Note: personal experiences are subjective and are not a recommendation.

🌍 Opmerking over de vertaling: Dit artikel is oorspronkelijk in het Duits geschreven en zorgvuldig vertaald. Ben je moedertaalspreker en valt je een formulering of botanische vakterm op die beter kan? Stuur ons gerust een bericht via kontakt@igrowpedia.de of op X (@MisterSm3ilz420) – alle helpers worden op verzoek vermeld in ons Dankwoord voor Taalpeters!

Bronnen

Alle links laatst gecontroleerd op 22-10-2026.

  1. Camacho Villa TC, Maxted N, Scholten M, Ford-Lloyd B (2005): Defining and identifying crop landraces. Plant Genetic Resources 3(3):373–384. doi:10.1079/PGR200591 review
  2. Ren G, Zhang X, Li Y et al. (2021): Large-scale whole-genome resequencing unravels the domestication history of Cannabis sativa. Science Advances 7(29):eabg2286. doi:10.1126/sciadv.abg2286 genetisch onderzoek
  3. McPartland JM (2018): Cannabis Systematics at the Levels of Family, Genus, and Species. Cannabis and Cannabinoid Research 3(1):203–212. doi:10.1089/can.2018.0039 review
  4. Torkamaneh D, Jones AMP (2022): Cannabis, the multibillion dollar plant that no genebank wanted. Genome 65(1):1–5. doi:10.1139/gen-2021-0016 opiniestuk
  5. Zeven AC (1998): Landraces: A review of definitions and classifications. Euphytica 104(2):127–139. doi:10.1023/A:1018683119237 review
  6. Babaei M, Torkamaneh D (2026): Genetic architecture of phenological, morphological, and phytochemical traits in Cannabis landraces. The Plant Genome 19(2):e70243. doi:10.1002/tpg2.70243 genetisch onderzoek
  7. Sawler J, Stout JM, Gardner KM et al. (2015): The Genetic Structure of Marijuana and Hemp. PLoS ONE 10(8):e0133292. doi:10.1371/journal.pone.0133292 genetisch onderzoek
  8. Konsumcannabisgesetz (KCanG), § 4. gesetze-im-internet.de/kcang/__4.html wet
  9. Casañas F, Simó J, Casals J, Prohens J (2017): Toward an Evolved Concept of Landrace. Frontiers in Plant Science 8:145. doi:10.3389/fpls.2017.00145 (sowie Clarke RC, Merlin MD 2013, Cannabis: Evolution and Ethnobotany; Small E 2015, Bot. Rev. 81:189–294) review